ABCDE Czerniaka

Czym jest czerniak?

Czerniak (melanoma) to złośliwy nowotwór skóry, wywodzący się z melanocytów – komórek odpowiedzialnych za produkcję barwnika skóry, czyli melaniny. W warunkach prawidłowych melanocyty produkują pigment w sposób kontrolowany, jednak pod wpływem różnych czynników, głównie nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV, może dojść do ich uszkodzenia i patologicznej transformacji. Wówczas komórki te zaczynają się niekontrolowanie namnażać, tworząc guz. To, co czyni czerniaka tak niebezpiecznym, to jego zdolność do szybkiego wzrostu w głąb skóry i duży potencjał do tworzenia przerzutów do innych organów. Chociaż może powstać na skórze niezmienionej, bardzo często rozwija się na podłożu już istniejącego znamienia barwnikowego.

Dlaczego regularna obserwacja skóry jest tak ważna?

Czerniak w większości przypadków rozwija się na powierzchni skóry, co oznacza, że jego wczesne etapy są widoczne gołym okiem. To daje pacjentom, wyjątkową możliwość wzięcia aktywnego udziału w profilaktyce. Comiesięczna samokontrola skóry pozwala na szybkie zauważenie nowych znamion lub zmian w tych już istniejących. System ABCDE nie jest narzędziem do stawiania diagnozy, ale podpowiedzią, kiedy należy zgłosić się na profesjonalne badanie do dermatologa.

ABCDE Czerniaka – rozszyfruj alfabet swojej skóry

Samodzielna obserwacja skóry jest niezwykle ważnym elementem profilaktyki. Aby ułatwić pacjentom ocenę własnych znamion, dermatolodzy na całym świecie posługują się prostym kryterium, znanym jako ABCDE. To narzędzie, które pozwala wychwycić podejrzane pieprzyki i odpowiedzieć na pytanie, jakie pieprzyki powinny niepokoić. Przyjrzyjmy się każdemu z tych punktów.

A jak Asymetria 

Łagodne znamiona są zazwyczaj symetryczne. Jeśli poprowadzimy przez środek pieprzyka wyimaginowaną linię, obie połówki będą do siebie podobne. Bezpieczny pieprzyk najczęściej przypomina regularne koło lub owal. Asymetria kształtu to pierwszy sygnał ostrzegawczy. Znamiona nowotworowe często przybierają nieregularną, „rozlaną” formę, której nie da się podzielić na dwie równe, lustrzane części.

B jak Brzegi 

Brzegi zdrowego pieprzyka są gładkie i regularne. Granica między znamieniem a otaczającą skórą powinna być wyraźna i równa. Należy zwrócić uwagę na znamiona o brzegach postrzępionych, nierównych, z charakterystycznymi ząbkami lub rozmyciami barwnika na otaczającą skórę. Taka nierówna, poszarpana linia brzegowa może świadczyć o niekontrolowanym wzroście komórek barwnikowych.

C jak Kolor (Color) 

Jednolity kolor (brązowy, czarny) jest cechą typową. Zaufanie powinny wzbudzać znamiona o równomiernym zabarwieniu. Groźne pieprzyki często mają nierównomierny rozkład barwnika, z różnymi odcieniami brązu, czerni, a nawet czerwieni, bieli czy błękitu w obrębie jednej zmiany. Pojawienie się kilku kolorów na powierzchni jednego pieprzyka to ważny sygnał alarmowy. Sam czarny pieprzyk nie musi być groźny, ale jeśli jego kolor jest niejednolity, wymaga badania.

D jak Średnica (Diameter) 

Jako umowną granicę przyjmuje się wielkość 6 mm. Znamiona o średnicy powyżej 6 mm są uznawane za wymagające baczniejszej obserwacji. Wielkość ta odpowiada mniej więcej średnicy gumki na końcu ołówka. Należy jednak pamiętać, że wczesny czerniak może być znacznie mniejszy. Dlatego w tym punkcie coraz większą wagę przykłada się do dynamiki – ważniejszy od samej wielkości jest dynamika wzrostu znamienia.

E jak Ewolucja/Uniesienie (Evolution/Elevation) 

To najważniejszy punkt w całej tej regule. Czerniak to nowotwór, który się zmienia. Wszelkie zmiany zachodzące w obrębie pieprzyka na przestrzeni tygodni lub miesięcy – zmiana wielkości, kształtu, koloru, pojawienie się wypukłości – to sygnał alarmowy. Do niepokojących objawów zaliczamy także swędzenie, krwawienie czy pojawienie się strupa na powierzchni znamienia. Każda zaobserwowana zmiana w wyglądzie lub odczuciach związanych z pieprzykiem powinna być powodem do pilnej konsultacji.

Pamiętaj – samobadanie to nie diagnoza

Należy jednak podkreślić, że samodzielna ocena znamion za pomocą kryterium ABCDE jest ważnym elementem profilaktyki, ale nie stanowi ostatecznej diagnozy. Znamię spełniające wszystkie kryteria systemu ABCDE może okazać się bezpieczne, a znamię niespełniające żadnego może okazać się zmianą nowotworową. Dlatego każda zmiana, która wzbudza Państwa wątpliwości, wymaga profesjonalnej oceny lekarskiej w gabinecie przy użyciu dermatoskopu. Badanie dermatoskopowe pozwala lekarzowi zajrzeć "pod powierzchnię" naskórka i ocenić struktury niewidoczne gołym okiem, co daje możliwość postawienia trafnego rozpoznania.

Jeśli którekolwiek z Państwa znamion budzi niepokój lub pasuje do opisu w alfabecie czerniaka, zapraszamy na profesjonalną konsultację i badanie dermatoskopowe wszystkich znamion do naszej kliniki w Lublinie.